Positieve gezondheid: meer dan alleen ‘niet ziek zijn’
Gezondheid is meer dan de afwezigheid van ziekte. Het gaat ook over hoe iemand zich voelt, hoe veerkrachtig men is en in welke mate iemand kan omgaan met de uitdagingen van het dagelijks leven. Dit bredere perspectief wordt aangeduid als positieve gezondheid.
Wat is positieve gezondheid?
De term positieve gezondheid is ontwikkeld door arts en onderzoeker Machteld Huber. Zij stelde vast dat mensen zich beter voelen wanneer de aandacht niet alleen uitgaat naar klachten of beperkingen, maar juist naar hun mogelijkheden en kwaliteit van leven.
In plaats van te vragen “Wat is er mis?” wordt er gevraagd “Wat heb je nodig om je beter te voelen?”.
Het uitgangspunt is dat gezondheid niet statisch is, maar voortdurend in beweging. Het gaat om het vermogen om je aan te passen en eigen regie te voeren over je leven.
De zes dimensies van positieve gezondheid
Het model van positieve gezondheid bestaat uit zes dimensies die samen een volledig beeld geven van iemands welbevinden:
- Lichaamsfuncties. Deze pijler betreft de fysieke gezondheid, zoals fitheid, eventuele klachten, slaapkwaliteit, voeding en beweging. In leefstijlcoaching vormt dit vaak het startpunt, bijvoorbeeld bij het begeleiden van mensen met overgewicht of vermoeidheidsklachten.
- Mentaal welbevinden. Mentaal welbevinden heeft betrekking op de emotionele en cognitieve gezondheid. Problemen op dit gebied kunnen zich uiten in concentratie- en geheugenproblemen, onzekerheid, verlies van gevoel van controle en moeite met omgaan met veranderingen. Leefstijlcoaching kan helpen strategieën te ontwikkelen om deze uitdagingen beter te hanteren, bijvoorbeeld bij depressie of burn-out klachten.
- Zingeving. Zingeving gaat over het ervaren van betekenis en doel in het leven. Mensen halen vaak voldoening uit activiteiten zoals vrijwilligerswerk, persoonlijke ontwikkeling of het nastreven van een droom of ideaal. Wanneer iemand geen zin of betekenis ervaart in dagelijkse activiteiten, kan dit ook invloed hebben op het mentale welbevinden (pijler 2) en de kwaliteit van leven (pijler 4).
- Kwaliteit van leven. Kwaliteit van leven gaat over de balans in iemands leven, bijvoorbeeld tussen werk en privé, en over de mogelijkheid om tijd te besteden aan ontspanning en plezier. Factoren zoals woonomgeving, financiële situatie en het vermogen om met beperkingen om te gaan spelen hierin een rol. Leefstijlcoaching kan ondersteunen bij het vinden van manieren om beperkingen te compenseren zodat ze het dagelijks functioneren en plezier niet beperken.
- Meedoen. Deze pijler betreft deelname aan de samenleving en sociale betrokkenheid. Het gaat om het hebben van voldoende sociale contacten, het gevoel erbij te horen en dat er rekening met iemand gehouden wordt. Samen met een leefstijlcoach kan gekeken worden naar mogelijkheden om sociale interacties te vergroten en een netwerk op te bouwen.
- Dagelijks functioneren. Dagelijks functioneren gaat over basale vaardigheden die nodig zijn om zelfstandig te leven, zoals zelfzorg, grenzen stellen, omgaan met tijd en geld, werken en hulp vragen wanneer nodig. Het gaat erom dat iemand voldoende vaardig is om het dagelijks leven effectief en zelfstandig te organiseren.
Deze dimensies laten zien dat gezondheid breder is dan alleen lichamelijke fitheid. Alle onderdelen beïnvloeden elkaar en dragen bij aan het totale welzijn.
Toepassing in leefstijl
Het gedachtegoed van positieve gezondheid is toepasbaar in de dagelijkse leefstijl. Gezond leven betekent niet altijd meer sporten of strenger eten, maar kijken naar wat iemand nodig heeft om zich beter te voelen.
Dat kan bijvoorbeeld zijn: voldoende bewegen, ontspanning inplannen, sociale contacten onderhouden of tijd nemen voor rust en herstel.
Kleine, haalbare stappen dragen bij aan een duurzame verandering. Het gaat om bewust kiezen voor wat op dat moment bijdraagt aan balans en veerkracht.
Doe hier de Positieve Gezondheidstest
Wil je weten hoe het met jouw positieve gezondheid gesteld is, doe de test hieronder
